«Χρειάζομαι έναν άντρα για τα σαββατοκύριακα, όχι για τη ζωή μου – την έχω ήδη κανονίσει πολύ καλά.» Η ειλικρινής θέση μιας 52χρονης γυναίκας
«Ήρθε η ώρα να συγκατοικήσουμε.» «Γιατί;» «Τι σημαίνει γιατί; Είμαστε ενήλικες άνθρωποι.» «Ακριβώς γι’ αυτό δεν καταλαβαίνω — γιατί.»
Αν στα τριάντα μου κάποιος μου έλεγε ότι στα πενήντα δύο θα αποκρούω άντρες που επιμένουν να μετακομίσουν στο σπίτι μου, θα νόμιζα ότι η ζωή είχε τρελαθεί εντελώς. Στα νιάτα όλα ήταν ανάποδα. Τότε οι άντρες φοβόντουσαν δεσμεύσεις, κοινή ζωή και συζητήσεις για το μέλλον. Τώρα γίνεται κάτι απίστευτο. Μόλις ένας άντρας περάσει μαζί μου έναν-δύο μήνες, ξαφνικά του ‘ρχεται μια περίεργη ιδέα: να ενώσουμε ψυγεία, προϋπολογισμούς, σπίτια, προβλήματα, βρώμικες κάλτσες κι άλλες χαρές της συγκατοίκησης. Το πιο ενδιαφέρον όμως δεν είναι αυτό. Το πιο ενδιαφέρον είναι ότι κανένας τους δεν μπόρεσε να μου εξηγήσει γιατί αυτό είναι καλό για μένα.
Με λένε Ελένη, είμαι πενήντα δύο χρονών. Εδώ και δεκαπέντε χρόνια είμαι διαζευγμένη. Έχω μια ενήλικη κόρη, δικό μου διαμέρισμα, δουλειά, φίλες, διακοπές δύο φορές τον χρόνο και μια εκπληκτικά ήσυχη ζωή. Τα βράδια μπορώ να τρώω παγωτό κατευθείαν από το κουτί και να βλέπω σειρές μέχρι τις δύο τα ξημερώματα. Τα σαββατοκύριακα μπορώ να κοιμάμαι μέχρι το μεσημέρι. Μπορώ ν’ αφήνω ένα φλιτζάνι στο τραπέζι και να μην ακούω κήρυγμα για την ακαταστασία. Μπορώ να μην μαγειρεύω μουσακά αν δεν θέλω να μαγειρέψω μουσακά. Και το σημαντικότερο: κανείς δεν στέκεται από πάνω μου ρωτώντας: «Τι έχουμε για βραδινό;»
Το πρόβλημα είναι ότι οι άντρες αντιλαμβάνονται την ανεξαρτησία μου ως μια προσωρινή παρεξήγηση που πρέπει επειγόντως να διορθωθεί με την παρουσία τους. Στην αρχή θαυμάζουν. Λένε πόσο ανεξάρτητη, ενδιαφέρουσα, αυτάρκης είμαι. Όμως περνούν μερικές εβδομάδες και αποδεικνύεται ότι ο θαυμασμός τους είχε κρυφό σκοπό. Ελπίζουν ειλικρινά ότι όλη αυτή η αυτάρκεια κάποτε θα αρχίσει να λειτουργεί υπέρ τους.
Το πρώτο καμπανάκι χτύπησε με τον Δημήτρη. Ο Δημήτρης ήταν πενήντα οκτώ, φαινόταν καθωσπρέπει, έλεγε έξυπνα πράγματα για ταξίδια και ήξερε ακόμα και να χρησιμοποιεί πετσέτες στο εστιατόριο — πράγμα που μετά τα πενήντα θεωρείται σοβαρό προσόν. Βγαίναμε περίπου έναν μήνα. Όλα ήταν ωραία. Σινεμά, βόλτες, καφέ, εκδρομές έξω από την πόλη. Κι ύστερα, ένα βράδυ, είπε μια φράση που με έκανε ν’ ακουμπήσω πίσω το φλιτζάνι.
«Άκου, θα μπορούσες να έρχεσαι σπίτι μου μετά τη δουλειά;»
«Γιατί;»
«Να μαγειρέψεις κάτι.»
Το ξαναρώτησα.
«Τι να μαγειρέψω;»
«Βραδινό.»
Όπως αποδείχτηκε, ο Δημήτρης είχε κουραστεί να ζει μόνος. Όχι ψυχικά. Σωματικά. Τον καταπίεζε το ψυγείο που δεν γέμιζε μόνο του. Τον στενοχωρούσε η κουζίνα που δεν μαγείρευε μουσακά χωρίς βοήθεια. Τον ανησυχούσε το πλυντήριο που για κάποιο λόγο απαιτούσε ανθρώπινη συμμετοχή. Κάποια στιγμή κατάλαβα ότι ο άντρας θεωρεί ειλικρινά τη σχέση ως ένα είδος εξωτερικής ανάθεσης οικιακών υπηρεσιών.
«Δημήτρη, γιατί δεν μαγειρεύεις εσύ;»
Με κοίταξε σαν να του είχα προτείνει να κάνει μόνος του εγχείρηση ανοιχτής καρδιάς.
«Εσύ είσαι γυναίκα.»
Φοβερό επιχείρημα. Σύντομο. Περιεκτικό. Κλείνει αμέσως όλες τις απορίες. Ειδικά αν δεν σκεφτείς.
Μετά τον Δημήτρη ήρθε ο Γιώργος. Ο Γιώργος ήταν πενήντα πέντε. Λάτρευε να παραπονιέται για τις υλιστικές γυναίκες. Αυτό ήταν το αγαπημένο του χόμπι. Κάθε συζήτηση, σε επτά λεπτά, κατέληγε σε ιστορίες για το πώς προσπάθησαν να τον εκμεταλλευτούν για τα λεφτά του. Ιδιαίτερα αστείο αυτό από έναν άνθρωπο που οδηγούσε αυτοκίνητο παλαιότερο από μερικούς φοιτητές και μετρούσε τα ψιλά πριν το ταμείο του σούπερ μάρκετ.
Στην έκτη συνάντηση, ο Γιώργος αποφάσισε να με καλέσει σπίτι του.
«Έλα το Σάββατο.»
«Εντάξει.»
«Μόνο στον δρόμο πάρε ψώνια.»
«Τι ψώνια;»
«Για βραδινό.»
«Θέλεις να φέρω εγώ ψώνια;»
«Ναι.»
«Εσύ τι θα κάνεις;»
«Θα σε περιμένω.»
Ακόμα πιστεύω ότι αυτός ο άνθρωπος ήταν ένας υποτιμημένος ιδιοφυΐας. Γιατί να σκαρφιστείς ένα ραντεβού όπου η γυναίκα αγοράζει ψώνια, τα φέρνει, μαγειρεύει βραδινό και μετά σε ευχαριστά για την πρόσκληση — αυτό δεν το κάνει ο καθένας.
«Γιώργο, και τα λεφτά για τα ψώνια;»
«Γιατί;»
«Τι εννοείς;»
«Εσύ έχεις δουλειά, έτσι;»
Εκεί κατάλαβα ότι τη λέξη «υλιστική» την χρησιμοποιεί αποκλειστικά για τους άλλους.
Μετά από τέτοιες ιστορίες άρχισα να βλέπω ένα μοτίβο. Στους άντρες άρεσε το διαμέρισμά μου. Τους άρεσε η τάξη. Τους άρεσε που είχα πάντα φαγητό, καθαρές πετσέτες, φρέσκα σεντόνια και λειτουργικά υδραυλικά. Τους άρεσε η ζωή μου. Αλλά οι περισσότεροι ήταν σίγουροι ότι, μόλις ξεκινήσει η σχέση, έπρεπε να επεκτείνω αυτή την υπηρεσία και να τους εξυπηρετώ κι εκείνους.
Ο πιο αστείος ήταν ο Νίκος. Ο Νίκος μίλησε πολύ γρήγορα για συγκατοίκηση. Και το έκανε με ενθουσιασμό ανθρώπου που μόλις βρήκε τρόπο να μειώσει δραστικά τα έξοδά του.
«Φαντάσου πόσο συμφέρον να ζούμε μαζί.»
Όταν ένας άντρας ξεκινά με τη λέξη «συμφέρον», οι γυναίκες της ηλικίας μου θέλουν να βγάλουν κομπιουτεράκι.
«Τι εννοείς;»
«Ένα ψυγείο. Ένα ίντερνετ. Ένας λογαριασμός ρεύματος.»
«Σε ποιον συμφέρει;»
«Σε εμάς.»
Χαμογέλασα.
«Νίκο, εσύ πού μένεις τώρα;»
«Σε ενοικιασμένο διαμέρισμα.»
«Κι εγώ;»
«Στο δικό σου.»
Εδώ η αριθμητική έγινε ξαφνικά πολύ ενδιαφέρουσα.
«Δηλαδή εσύ θα σταματήσεις να πληρώνεις ενοίκιο, θα μετακομίσεις σε μένα, θα μειώσεις έξοδα και θα είσαι ευτυχισμένος;»
«Ναι.»
«Πού είναι το όφελος για μένα;»
Μετά από αυτή την ερώτηση ο άντρας σώπασε. Για δυο λεπτά. Φαινόταν πως μέσα του γινόταν μια περίπλοκη διαδικασία σκέψης. Τόσο περίπλοκη που δεν πήρα ποτέ απάντηση.
Το πιο αστείο συνέβη με τον Γιάννη. Ήταν εξήντα ενός. Πολύ ευπρεπής άνθρωπος. Πολύ καλοαναθρεμμένος. Πολύ κουρασμένος από τη μοναξιά.
«Μου είναι δύσκολο να είμαι μόνος.»
Κούνησα με κατανόηση.
«Εμένα μου είναι εύκολο.»
Αποσυντονίστηκε.
Γιατί οι άντρες συνήθως περιμένουν άλλη αντίδραση. Περιμένουν συμπόνια. Αλληλεγγύη. Κοινή νοσταλγία για την απουσία συντρόφου. Κι όταν μια γυναίκα λέει ήρεμα ότι της αρέσει η μοναξιά της, το σύστημα κολλάει.
Κι εδώ φτάνουμε στο κύριο ερώτημα που ενοχλεί πολλούς άντρες.
Πραγματικά χρειάζομαι έναν άντρα.
Αλλά όχι για να πλένει τα πουκάμισά του.
Ούτε για να σιδερώνει τα παντελόνια του.
Ούτε για να μαγειρεύει σούπες τις Κυριακές.
Ούτε για να ψάχνει τις κάλτσες του κάτω από τον καναπέ.
Ούτε για ν’ ακούει ιστορίες για το γιατί δεν μπορεί μόνος του να κλείσει ραντεβού σε γιατρό.
Χρειάζομαι έναν άντρα για κουβέντα. Για εκδρομές. Για βόλτες. Για θέατρο. Για ταξίδια. Για ένα ωραίο βράδυ. Για οικειότητα. Για συναισθήματα. Για χαρά. Αλλά όχι για να μπει στο μητρώο της κουζίνας μου.
Οι άντρες προσβάλλονται πολύ με αυτή τη θέση. Με είπαν εγωίστρια. Με είπαν χαλασμένη. Με είπαν υπερβολικά ανεξάρτητη. Είπαν ότι δεν ξέρω να χτίζω σχέσεις. Αλλά κανείς δεν μπόρεσε να εξηγήσει γιατί οι σχέσεις πρέπει να σημαίνουν έξτρα δουλειά για τη γυναίκα. Γιατί ο άντρας παίρνει σύντροφο, συνομιλητή, ερωμένη, νοικοκυρά και μαγείρισσα σε ένα πρόσωπο, ενώ η γυναίκα πρέπει να θεωρεί ανταμοιβή την ίδια του την παρουσία.
Μερικές φορές μου φαίνεται ότι πολλοί άντρες απλά δεν πρόλαβαν να παρατηρήσουν πώς άλλαξε ο κόσμος. Ακόμα ζουν με κανόνες που ίσχυαν πριν από τριάντα χρόνια. Τότε, στην πραγματικότητα, ήταν ευκολότερο για μια γυναίκα να δεχτεί έναν άβολο γάμο παρά να ζήσει μόνη. Τώρα είναι διαφορετικά. Πολλές γυναίκες της ηλικίας μου έχουν δουλειά, σπίτι, φίλους, τα παιδιά μεγάλωσαν, τα δάνεια εξοφλήθηκαν, η ζωή είναι τακτοποιημένη. Κι όταν εμφανίζεται ένας άντρας, προκύπτει μια πολύ απλή ερώτηση: θα γίνει η ζωή μου καλύτερη;
Αν η απάντηση είναι «όχι», τότε γιατί να το κάνω;
Γι’ αυτό λέω ειλικρινά. Χρειάζομαι έναν άντρα για τα σαββατοκύριακα. Για τη ζωή έχω ήδη κανονιστεί πολύ καλά. Και ξέρετε τι είναι το πιο εκπληκτικό; Κάθε φορά που ακούν αυτή τη φράση, οι άντρες προσβάλλονται. Αν το σκεφτείς όμως, είναι το πιο ειλικρινές κομπλιμέντο που μπορείς να κάνεις σε μια σχέση. Γιατί θέλω να βλέπω έναν άνθρωπο δίπλα μου όχι επειδή χωρίς αυτόν δεν τα βγάζω πέρα, αλλά επειδή μου κάνει καλό.
Και να ζούμε μαζί για να αποκτήσει κάποιος δωρεάν μάγειρα, καθαρίστρια και διαχειριστή της ζωής του; Συγγνώμη. Αυτή τη θέση την έκλεισα πριν από δεκαπέντε χρόνια και δεν σκοπεύω να την ξανανοίξω.
Ανάλυση ψυχολόγου
Μετά τα 50, πολλές γυναίκες βρίσκονται για πρώτη φορά σε μια κατάσταση όπου οι σχέσεις παύουν να είναι ανάγκη και γίνονται επιλογή. Έχουν ήδη σπίτι, εισόδημα, κοινωνικές επαφές και εμπειρίες από προηγούμενους γάμους. Γι’ αυτό το κεντρικό ερώτημα αλλάζει από «πώς να μην μείνω μόνη;» σε «θα γίνει η ζωή μου καλύτερη δίπλα σ’ αυτόν τον άνθρωπο;».
Η σύγκρουση προκύπτει επειδή ένα μέρος των αντρών ακόμα αντιλαμβάνεται τη συγκατοίκηση ως φυσική ανταλλαγή: ο άντρας δίνει την παρουσία του, η γυναίκα τη φροντίδα και το νοικοκυριό. Αλλά οι σύγχρονες γυναίκες αξιολογούν όλο και περισσότερο τα πραγματικά οφέλη και κόστη. Αν η σχέση απαιτεί περισσότερους πόρους από όση χαρά προσφέρει, τα κίνητρα για συγκατοίκηση μειώνονται δραστικά.
Το βασικό συμπέρασμα είναι απλό: οι ώριμες σχέσεις σήμερα χτίζονται όλο και λιγότερο πάνω στην αμοιβαία ανάγκη και περισσότερο πάνω στην αμοιβαία άνεση. Κι αν ο ένας κερδίζει ευκολία κι ο άλλος επιπλέον βάρος, μια τέτοια ένωση σπάνια αποδεικνύεται ανθεκτική.
