**Τρίτη, 15 Ιουνίου**
Δεν ξέρω πώς να το γράψω αυτό. Η Καίτη όρμησε στην αυλή σαν σίφουνας, παραλίγο να γκρεμίσει την πόρτα. «Μαρία, μην πέσεις κάτω… Ο άντρας σου χτες παρέλαβε μια νεαρή από το μαιευτήριο!» Μέσα μου όλα πάγωσαν.
Το πρόσωπό της ήταν κατακόκκινο, λαχάνιαζε από το γρήγορο βάδισμα κι από το τεράστιο μυστικό που την έσκαγε. Δεν πρόλαβε καν να βγάλει τα παπούτσια στην είσοδο, άφησε λασπωμένα ίχνη στο μόλις πλυμένο πάτωμα.
Εγώ άφησα από τα χέρια μου το βαρύ σίδερο. Το καυτό μέταλλο άγγιξε με συριγμό την υγρή άκρη της μαξιλαροθήκης, αλλά εγώ δεν το πρόσεξα. Τα πόδια μου έγιναν βαμβάκι, σαν να μην μου ανήκαν. Οπισθοχώρησα κι έπεσα βαριά πάνω στο σκαμπό, παραλίγο να αστοχήσω. Το χέρι μου πήγε στο στήθος, εκεί που η καρδιά χτυπούσε σαν τρελή κάτω από την παλιά ρόμπα.
Κοιτούσα την Καίτη με ορθάνοιχτα μάτια, ανίκανη να βγάλω λέξη από τον ξερό λαιμό μου. Τα πάντα μέσα μου σφίχτηκαν.
«Από πού… από πού το ξέρεις, Καίτη;» βγήκε μια βραχνή ψίθυρος, καθώς τα δάχτυλά μου γαντζώθηκαν στην άκρη του τραπεζιού με τόση δύναμη που άσπρισαν.
«Πώς από πού;» χτύπησε τα χέρια της παραλίγο να ρίξει την αλατιέρα. «Η κουμπάρα μου, η Βέρα, δουλεύει στη διατροφή του νοσοκομείου, το ξέρεις! Χτες το είδε η ίδια από το παράθυρο. Λέει, φτάνει ο Γιώργος με το γκρίζο Renault.»
Βγαίνει έξω κρατώντας μια τεράστια ανθοδέσμη, ροζ, αφράτη. Στέκεται στην είσοδο και περιμένει. Μετά βγαίνει ένα κορίτσι. Πολύ νέα, δε θα ΄ναι πάνω από είκοσι, ξανθά μαλλιά, τυλιγμένη σε ένα φθινοπωρινό παλτό. Κι από πίσω μια νοσοκόμα κουβαλάει το φάκελο με το φιόγκο. Ο Γιώργος λάμπει, αρπάζει το φάκελο, πιάνει το κορίτσι από το μπράτσο και μπαίνουν στο αυτοκίνητο.
Η Βέρα γέρνει από το παράθυρο, νόμιζε πως γελιέται. Τι γελιέται! Το νούμερό του, με τα τρία εφτάρια, μοναδικό σε όλη την περιοχή! Τώρα στο χωριό μόνο γι’ αυτό μιλάνε. Οι γυναίκες στη βρύση κουτσομπολεύουν. Ποιος το ΄λεγε του Γιώργου του ήσυχου…
Ποια νεαρή; Τι ημερομηνία; Αρνιόμουν να καταλάβω. Τα λόγια χτυπούσαν στο μυαλό μου κι απομακρύνονταν, σαν μπιζέλια από τοίχο. «Καίτη, μη λες βλακείες. Ποιο κορίτσι; Χτες, πριν φύγει, μου είπε πως πήγε στη βάση για ανταλλακτικά, στη Λαμία! Δεν μου είπε τίποτα… Είμαστε εικοσιπέντε χρόνια μαζί… Ποτέ δε…»
Η γειτόνισσα έσφιξε συμπονετικά τα χείλη, κούνησε το κεφάλι κι ακούμπησε στην άκρη της καρέκλας.
«Αχ, Μαρία μου… Όλοι σωπαίνουν ως το τέλος, αυτά τα σκυλιά. Η Βέρα λέει πως κάθισαν κι έφυγαν προς την έξοδο της πόλης. Όχι προς το χωριό, αλλά προς τα καινούργια σπίτια. Κράτα γερά. Οι άντρες στα γεράματα τρελαίνονται, άσπρισε το μαλλί μα δεν άσπρισε ο νους. Παράξενο, Μαρία. Αχ, πόσο παράξενο κι αλλόκοτο. Τόσα χρόνια μαζί – και να σου τώρα…»
Η Καίτη συνέχιζε να μιλά, θυμόταν παρόμοιες ιστορίες από μακρινούς συγγενείς, αλλά εγώ είχα πάψει ν’ ακούω. Οι ήχοι έγιναν ένας βουβός θόρυβος. Κάρφωσα το βλέμμα μου σε ένα σημείο του τοίχου – εκεί που κρεμόταν ένα παλιό ημερολόγιο – και το βλέμμα μου θόλωσε.
Ο Γιώργος μου. Ο αξιόπιστος, σιωπηλός Γιώργος, που ποτέ του δεν είχε πει μεγάλη κουβέντα μέσα στο σπίτι. Που κάθε πρωί με φιλούσε στο μάγουλο πριν φύγει για τη βάση των ταξί, που θυμόταν την ημέρα της γνωριμίας μας και πάντα μόνος του επιδιόρθωνε τα πάντα, από το σίδερο ως τη σκεπή. Ο άνθρωπος που ήταν το ακλόνητο στήριγμά μου, τώρα απλά είχε διαγράψει το κοινό μας παρελθόν. Μια ροζ ανθοδέσμη. Ένας φάκελος με φιόγκο. Μια νεαρή κοπέλα.
«Μαρία; Είσαι καλά; Να σου φέρω καμιά σταγόνα βαλεριάνα; Είσαι χλωμή, τρομάζεις», ανησύχησε ξαφνικά η Καίτη, βλέποντας πως δεν αντιδρούσα.
«Καλά είμαι. Καίτη, φύγε. Καλά είμαι, μόνη μου…» επανέλαβα μηχανικά. Η φωνή μου είχε γίνει ένας άψυχος ψίθυρος.
Αφού ξεπροβόδισα την περίεργη γειτόνισσα, κλείδωσα την εξώπορτα με τον βαρύ σύρτη. Ακούμπησα την πλάτη μου στο δροσερό ξύλο της κάσας κι άρχισα να γλιστράω αργά στο πάτωμα. Μου έλειπε ο αέρας. Μέσα μου όλο σφιγγόταν από πόνο.
Ήθελα να φωνάξω, να ουρλιάξω, να σπάσω κάτι, αλλά μέσα μου υπήρχε μόνο μια βαριά, παραλυτική αδυναμία. Ποτέ δεν είχα ελέγξει τον άντρα μου. Ποτέ δεν του έψαχνα τσέπες, δεν έλεγχα το κινητό, δεν του έκανα σκηνές για καθυστερήσεις. Τον εμπιστευόμουν απόλυτα, όπως τον εαυτό μου. Είχαμε μεγαλώσει την κόρη μας, την είχαμε σπουδάσει στην πόλη, την είχαμε παντρέψει.
Ζούσαμε ήσυχα, κι όμως τώρα – αυτό το χτύπημα. Τόσο συντριπτικό, που δεν μπορείς να σηκωθείς. Μαιευτήριο. Δεν είναι απλό ειδύλλιο, τυχαίος δεσμός σε ένα ταξίδι. Είναι ένα παιδί. Μια καινούργια ζωή. Μια καινούργια οικογένεια που έφτιαξε κρυφά.
Με δυσκολία σηκώθηκα, υπερνικώντας τη ναυτία. Σαν γριά εκατό χρονών, προχώρησα στο σαλόνι, στη συρταριέρα όπου βρισκόταν το κινητό. Τα δάχτυλά μου δεν υπάκουαν, πάτησα λάθος τρεις φορές, μπερδεύοντας τις εικόνες. Τέλος, είδα το όνομα: «Γιώργος». Πάτησα κλήση κι έφερα το ακουστικό στο αυτί.
Οι κλήσεις έμοιαζαν ατελείωτες. Η καθεμιά αντηχούσε σαν σωματικός παλμός. Πέρασε μια αιωνιότητα, ώσπου στο άλλο άκρο ακούστηκε η συνηθισμένη, λίγο βραχνή φωνή του άντρα μου:
«Ναι, Μαρία, γεια σου. Εσύ γιατί τόσο πρωί; Μήπως συνέβη τίποτα;»
Κατάπια με δυσκολία, προσπαθώντας να ισιώσω την αναπνοή μου και να κάνω τη φωνή μου όσο πιο καθημερινή γινόταν. Μου στοίχισε υπεράνθρωπη προσπάθεια να μη βάλω τα κλάματα.
«Γεια σου, Γιώργη… Όχι, τίποτα. Απλά… ήθελα να ρωτήσω. Εσύ εκεί; Στη βάση όλα καλά; Πότε λες να γυρίσεις;»
«Ε, κάτι δουλειές μπήκαν, Μαριώ…» δίστασε για μια στιγμή, στην ομιλία του γλίστρησε μια παράξενη, ασυνήθιστη βιασύνη. Στο βάθος, άκουσα καθαρά έναν ψιλό τσίγκινο ήχο, κι ύστερα έναν πνιγμένο γυναικείο αναστεναγμό. «Τα ανταλλακτικά καθυστερούν, πρέπει να τακτοποιήσω μερικά πράγματα εδώ. Τέλος πάντων, σήμερα μάλλον θα αργήσω. Ή ίσως να μείνω στο εξοχικό του Μιχάλη, για να μην οδηγώ νύχτα. Μη με περιμένεις, εντάξει; Φάε και κοιμήσου. Μην ανησυχείς.»
«Γιώργη…» μου κόπηκε η ανάσα. «Σίγουρα… δεν έχεις καμιά είδηση; Δεν έχεις να μου πεις τίποτα;»
Στην άλλη άκρη της γραμμής, μια σιωπή. Ένιωθα σχεδόν σωματικά πώς ο άντρας μου προσπαθούσε πυρετωδώς να βρει λέξεις. Όταν ξαναμίλησε, ο τόνος του είχε αλλάξει – είχε γίνει βαθύς, τεντωμένος σαν χορδή:
«Μαρία… Άσε τις κουβέντες για αργότερα. Θα γυρίσω αύριο ή μεθαύριο και θα καθίσουμε ήρεμα να μιλήσουμε. Εντάξει; Όλα είναι καλά, μη σκαρφίζεσαι τίποτα. Μην ανησυχείς.»
«Δεν ανησυχώ», απάντησα ήρεμα, νιώθοντας μέσα μου να σβήνει η τελευταία ζεστασιά, δίνοντας τη θέση της σε μια νεκρή, αρκτική παγωνιά. «Σε περιμένω.»
Έκλεισα το τηλέφωνο κι άφησα το κινητό να πέσει πάνω στη συρταριέρα. Δεν μου το ΄πε, είπε ψέματα, το έκρυψε. Μου μίλησε για τη βάση, για το εξοχικό του Μιχάλη, ενώ τον είχαν δει στο μαιευτήριο με ένα μωρό. Για πρώτη φορά σε εικοσιπέντε χρόνια, ο Γιώργης μου είπε ψέματα. Γιατί; Τόσο λίγο με σέβεται; Τόσο πολύ τον τύφλωσε αυτή η κοπέλα, ώστε να πετάξει στα σκουπίδια την κοινή μας ζωή; Μέσα μου, τα πάντα συρρικνώθηκαν και πάγωσαν.
Δεν έκλεισα μάτι όλη νύχτα. Ήμουν ξαπλωμένη στο φαρδύ διπλό κρεβάτι, παρακολουθώντας τις σκιές από τα φώτα των αυτοκινήτων που περνούσαν, να σέρνονται αργά στους τοίχους και στο ταβάνι. Κάθε φορά που πλησίαζε ένα φως, αναπηδούσα: «Αυτός; Γύρισε;» Μα το αυτοκίνητο περνούσε. Το σεντόνι είχε μπλεχτεί, το μαξιλάρι είχε γίνει άβολο. Στο μυαλό μου, ξανά και ξανά, η ίδια ανελέητη εικόνα της προδοσίας. Μήπως η Βέρα έκανε λάθος; Μπέρδεψε το αυτοκίνητο; Αλλά τα τρία εφτάρια… Το αυτοκίνητο του Γιώργη, δεν το μπερδεύεις. Κι εκείνη η γυναικεία φωνή στο τηλέφωνο… Κι εκείνο το ένοχο «θα μιλήσουμε αργότερα». Όλα ταίριαζαν.
Το πρωί, ήμουν η σκιά του εαυτού μου. Η όψη μου είχε αδυνατίσει, το δέρμα μου είχε πάρει μια χωμάτινη απόχρωση. Έριξα τσάι, αλλά δεν μπόρεσα να πιω ούτε μια γουλιά – ο λαιμός μου είχε σφίξει, ό,τι φαγητό ή ποτό φαινόταν πικρό.
Ανίκανη να υποφέρω άλλο το βασανιστήριο της αβεβαιότητας, το μεσημέρι ξανακάλεσα το νούμερό του. Ο Γιώργης απάντησε αμέσως, σαν να καθόταν και να βλέπει την οθόνη.
«Μαρία, ξέρω πως δε μου τηλεφώνησες χωρίς λόγο», με πρόλαβε. Η φωνή του ακουγόταν απίστευτα κουρασμένη κι ατελείωτα ένοχη. Από αυτόν τον τόνο, ένιωσα ακόμα χειρότερα – τα τελευταία ψήγματα ψευδαίσθησης είχαν λιώσει. «Η Καίτη ήρθε, ε; Το ήξερα. Έχει γλώσσα που δεν κλείνει, το ΄μαθε όλο το χωριό…»
«Το άκουσα, Γιώργη», είπα σιγά, αλλά με μια εκπληκτική βεβαιότητα, αν και τρέμω ολόκληρη μέσα μου. «Άρα, είναι αλήθεια; Από το μαιευτήριο την παρέλαβες; Μια νεαρή; Και το μωρό… δικό σου;»
«Μαρία, Χριστέ μου, τι λες!» Η φωνή του είχε μια απελπισία. «Δεν είναι καθόλου όπως σου τα είπαν! Σε παρακαλώ, σε ικετεύω, μην κάνεις τίποτα βιαστικό. Έρχομαι σπίτι τώρα. Είμαστε ήδη στο δρόμο. Σε μια ώρα θα είμαι εκεί. Θα σου εξηγήσω τα πάντα. Σε παρακαλώ, απλά περίμενέ με.»
«Ποιοι είμαστε, Γιώργη;» ρώτησα, αλλά στην άλλη άκρη ακούστηκαν ήδη σύντομες κλήσεις τερματισμού.
Αυτή η ώρα αναμονής ήταν η μεγαλύτερη της ζωής μου. Κλείστηκα μέσα, τράβηξα τις κουρτίνες. Μου φαινόταν πως αν βγω στο δρόμο, όλοι οι γείτονες θα δείχνουν με το δάχτυλο. Όλο το χωριό, λες, είχε κολλήσει στα παράθυρα, παρακολουθώντας το δράμα. Ένιωθα ανυπεράσπιστη μπροστά στα ξένα βλέμματα.
Όταν στην αυλή γάργαρε ο γνώριμος ήχος του κινητήρα του Renault, αναπήδησα. Μου κόπηκε η ανάσα. Πήγα στο παράθυρο και τράβηξα λίγο την κουρτίνα. Ο Γιώργης έσβησε τη μηχανή, βγήκε από το αυτοκίνητο. Φαινόταν χάλια: αδυνατισμένος, αξύριστος, το μπουφάν ανοιχτό. Γύρισε γύρω από το αμάξωμα κι άνοιξε την πόρτα του συνοδηγού.
Από το μπροστινό κάθισμα βγήκε αργά, προσεκτικά, μια νεαρή κοπέλα. Τη διέκρινα: πολύ νέα, χλωμή σαν πορσελάνινη κούκλα, ξανθά μαλλιά δεμένα σε ένα πρόχειρο κότσο. Κρατούσε σφιχτά στην αγκαλιά της ένα δέμα μέσα σε μια ζεστή κουβέρτα, κι έριχνε φοβισμένες ματιές γύρω της, σαν να περίμενε επίθεση.
Κατάπια πικρό σάλιο. Για μια στιγμή, θέλησα να πεταχτώ έξω, να κάνω σκηνή, να τους διώξω κι από τους δύο. Μα κάτι σ’ αυτή την κοπέλα, μια αδυναμία κι ένα βαθύ βάρος στα μάτια της, με έκανε να παγώσω.
Η πόρτα της εισόδου έτριξε. Ο Γιώργης μπήκε πρώτος, κι από πίσω, με διστακτικά βήματα, μπήκε το κορίτσι με το μωρό.
«Μαρία…» είπε σιγά ο Γιώργης, κοιτάζοντάς με με ένα βλέμμα γεμάτο ικεσία και πόνο. «Σε παρακαλώ, άκουσέ με. Μην παίρνεις βιαστικές αποφάσεις.»
Εγώ στεκόμουν σιωπηλή, με σταυρωμένα χέρια, προσπαθώντας με όλες μου τις δυνάμεις να κρατήσω το πρόσωπό μου, να μη δείξω πώς τρέμω σύγκορμη.
«Γνώρισε, Μαρία… Αυτή είναι η Ελένη. Κι αυτό… είναι το γιο του Αντώνη. Του Αντώνη Κοβάλη. Του τρίτου ξαδέλφου μου, τον θυμάσαι; Που δούλευε στο εργοστάσιο στο Βόλο…»
Κούνησα το κεφάλι, θολά. Στο μυαλό μου αναδύθηκε το πρόσωπο ενός χαρούμενου νεαρού, ορφανού, που είχε έρθει μια δυο φορές στο σπίτι και που ο Γιώργης τον αγαπούσε σαν γιο.
«Ο Αντώνης; Τι σχέση έχει…» άρχισα να λέω, μα το βλέμμα μου έπεσε στην Ελένη. Το κορίτσι άρχισε ξαφνικά να κλαίει σιωπηλά, χοντρά δάκρυα κυλούσαν στα χλωμά μάγουλα κι έπεφταν πάνω στο φάκελο με το μωρό.
«Ο Αντώνης σκοτώθηκε, Μαρία», είπε βαριά ο Γιώργης, και η δική του φωνή ράγισε. «Δυο μήνες πριν. Ατύχημα στη δουλειά, τον πλάκωσε μια μηχανή. Η Ελένη ήταν τότε στον έβδομο μήνα. Δεν πρόλαβαν να παντρευτούν, το ανέβαλλαν για μετά τη γέννα. Συγγενείς, από την πλευρά της, δεν έχει κανέναν – μεγάλωσε σε ίδρυμα.»
«Όταν χάθηκε ο Αντώνης, οι συνάδελφοί του τη βοήθησαν, την έφεραν στην πόλη, της νοίκιασαν ένα μικρό διαμέρισμα. Πριν τρεις μέρες, άρχισαν οι πόνοι. Μου τηλεφώνησε από το παλιό κινητό του Αντώνη, έκλαιγε, δεν είχε πού να πάει, δεν είχε λεφτά, ο ιδιοκτοίκης την έδιωχνε. Πού να την αφήσω, Μαρία; Πώς να προδώσω τη μνήμη του Αντώνη; Αυτός μεγάλωσε ορφανός, και τώρα το παιδί του… ορφανό από πατέρα.»
Ο Γιώργης με πλησίασε.
«Είμαι ηλίθιος, Μαρία. Φοβήθηκα να σου πω από την αρχή. Νόμιζα θα ζήλευες, δε θα καταλάβαινες γιατί βοηθάω μια άγνωστη κοπέλα, της πήρα εκείνα τα τριαντάφυλλα για να της δώσω λίγη χαρά σ’ εκείνο το κατώφλι του μαιευτηρίου, όπου όλες τις υποδέχονται με τους άντρες τους… Στο έκρυψα, κρυβόμουν στη βάση, τη βοηθούσα να βγάλει χαρτιά για το επίδομα. Συγχώρεσέ με. Μα δεν μπορούσα ν’ αφήσω το γιο του Αντώνη σε ένα παγκάκι. Δεν μπορούσα.»
Άκουγα τον άντρα μου, και με κάθε λέξη, η παγωμένη πανοπλία που είχε σφίξει την καρδιά μου το τελευταίο εικοσιτετράωρο, θρυμματιζόταν κι έλιωνε. Παναγία μου, πόσο χαζή ήμουν. Πόσο βλάκας η Καίτη με τα κουτσομπολιά της. Ο άντρας μου δε μου είχε απιστήσει. Ο Γιώργης μου είχε μείνει ο ίδιος ευγενής, αγνός, τίμιος άνθρωπος για τον οποίο είχα παντρευτεί. Απλά δεν μπορούσε να περάσει δίπλα από τον πόνο του άλλου.
Κοίταξα την Ελένη. Το κορίτσι στεκόταν, ετοιμόρροπη από κούραση και φόβο, κρατώντας σφιχτά το δέμα με το μωρό, κοιτάζοντάς με σαν αυστηρό δικαστή από την απόφαση του οποίου εξαρτάται η ζωή της.
«Παναγία μου…» ψιθύρισα, νιώθοντας κι εγώ δάκρυα να τρέχουν από τα μάτια μου – ανακούφισης και λύπης. «Τι στέκεστε στο κατώφλι; Ξυπόλυτα, Ελένη μου, περάστε μέσα. Γιώργη, φέρε τις τσάντες της. Καλά, τέτοια βλακεία σκέφτηκα… γριά είμαι.»
Όρμησα στο κορίτσι, πήρα από τα αδύναμα χέρια της τον φάκελο με το μωρό. Το βρέφος μέσα κουνήθηκε, ζάρωσε τα μικροσκοπικά χειλάκια. Η μητρική μου καρδιά έλιωσε οριστικά.
«Περάστε στο σαλόνι, ο καναπές είναι μαλακός. Θα βάλω τσάι, θα σε ταΐσω, πεινασμένη είσαι από το νοσοκομείο… Γιώργη, φέρε γρήγορα το θερμαντικό στο δωμάτιο, το μωρό θέλει ζέστη!»
Στο σπίτι άρχισε να κυλά μια τελείως διαφορετική ζωή. Τις πρώτες μέρες, η Ελένη περπατούσε σαν σε ναρκοπέδιο: φοβόταν να καθίσει, προσπαθούσε συνέχεια να βοηθήσει, άρπαζε την κουτάλα, τα πιάτα, παρά την αδυναμία της. Ζητούσε συνέχεια συγγνώμη και με κοιτούσε με μια τρομαγμένη ευγνωμοσύνη.
Μα εγώ γρήγορα πήρα την κατάσταση στα χέρια μου. Σαν έμπειρη μάνα, περιέβαλα με φροντίδα τη νέα γυναίκα και το μωρό, που το βγάλαμε Αντωνάκη, για τον πατέρα του.
«Άκου, Ελένη, κάτσε κάτω και μην αγγίζεις τον κουβά!» της έλεγα αυστηρά μα με χαμόγελο, παίρνοντάς της τη σφουγγαρίστρα. «Εσύ πρέπει να συνέλθεις, να ταΐζεις τον μικρό. Η δουλειά σου τώρα είναι να ξεκουράζεσαι και να προσέχεις το γιο σου. Για το σπίτι, θα τα βγάλουμε πέρα εγώ κι ο Γιώργης. Έχουμε χώρο, το σπίτι είναι μεγάλο, δόξα τω Θεώ. Μείνετε όσο θέλετε, κανείς δε σας διώχνει.»
Σιγά σιγά, ο πάγος της δυσπιστίας κι ο φόβος στην ψυχή της Ελένης άρχισε να λιώνει. Είδε πως κανείς εδώ δε θα την κατηγορούσε. Στα χλωμά μάγουλα εμφανίστηκε ένα υγιές ρόδο, άρχισε να χαμογελά πιο συχνά, και τα τεράστια γκρίζα μάτια της δεν έμοιαζαν πια με βλέμμα τρομαγμένου ζώου.
Το σπίτι, που μετά την αποχώρηση της ενήλικης κόρης μου φαινόταν άδειο, ξαφνικά γέμισε με ζωντανούς ήχους: το απαλό βρεφικό βουητό, το βουητό του πλυντηρίου και μακριές βραδινές κουβέντες.
Η Ελένη αποδείχτηκε ένα σπάνια ευαίσθητο και γλυκό κορίτσι. Τα βράδια, όταν ο μικρός Αντωνάκης κοιμόταν, καθόμασταν στην κουζίνα για ένα παραδοσιακό τσάι με βότανα. Η Ελένη μου μιλούσε για τη δύσκολη ζωή της στο ίδρυμα, για το πώς γνώρισε τον Αντώνη, πώς εκείνος της είχε υποσχεθεί ένα πραγματικό σπίτι.
«Αγαπούσε τόσο τον μπάρμπα-Γιώργη», έλεγε σιγά, κοιτάζοντας τη φλόγα του γκαζιού. «Πάντα έλεγε, πως όταν μεγαλώσει και σταθεί στα πόδια του, θα χτίσει ένα σπίτι σαν το δικό σας, κι η οικογένεια του θα είναι το ίδιο δεμένη. Μέχρι την τελευταία στιγμή, δεν πίστευα πως υπάρχουν τέτοιοι άνθρωποι. Νόμιζα πως ο μπάρμπα-Γιώργης θα με φέρει, κι εσείς θα με διώξετε… Είχατε κάθε δίκιο. Τι είμαι εγώ για σας; Μια ξένη.»
«Χαζούλα μου Ελένη. Μα το παιδί του Αντώνη μπορεί να είναι ξένο; Κι εσύ, πια, δε μας είσαι ξένη. Η ζωή – είναι περίπλοκη, συχνά τα φέρνει ανάποδα, δεν ξέρεις που θα πέσεις. Το σημαντικό είναι στη πιο σκοτεινή στιγμή να βρεθεί δίπλα σου ένας άνθρωπος να σου δώσει το χέρι.»
Πέρασε ένας μήνας. Ο μικρός Αντωνάκης είχε παχύνει τα μαγουλάκια του κι άρχισε να κάνει νανουρίσματα, γεμίζοντας χαρά τον Γιώργη, που μόλις γύριζε από τη δουλειά, έτρεχε στην κούνια – πλενόταν κι άρχιζε να το κρατά. Ο Γιώργης είχε νιώσει σαν να είχε ξανανιώσει δέκα χρόνια: στο βλέμμα του ξαναφάνηκε το παλιό κέφι, ένιωθε πάλι αρχηγός μιας μεγάλης, που τον χρειαζόταν, οικογένειας.
Ένα Σαββατοκύριακο, που η Ελένη είχε βγει βόλτα με το καρότσι στο ήσυχο χωματόδρομο του χωριού, μπήκα στο γκαράζ όπου ήταν ο Γιώργης. Ταχτοποιούσε τα εργαλεία, σιγοσφυρίζοντας.
«Γιώργη, θέλω να σου μιλήσω», είπα γλυκά, καθίζοντας σε ένα καθαρό σκαμπό δίπλα στον πάγκο.
Ο Γιώργης άφησε αμέσως τα κλειδιά και με κοίταξε με μια ελαφριά ανησυχία. Ακόμα υπόσυνειδητά περίμενε πως όλη αυτή η ιστορία μπορεί να μου προκαλέσει πικρία.
«Τι συμβαίνει, Μαριώ; Μήπως σε στενοχώρησε η Ελένη; Ή ο μικρός;»
«Όχι… Όλα είναι τέλεια», χαμογέλασα. «Σκέφτομαι κάτι… Η Ελένη λέει πως μόλις γίνουν τρεις μήνες, θα φύγει για την πόλη. Θα ψάξει για δωμάτιο, θα βρει καμιά δουλειά, το μωρό σε παιδικό σταθμό… Πού θα πάει; Μόνη, χωρίς βοήθεια, σε ξένα σπίτια;»
Ο Γιώργης αναστέναξε βαριά και χαμήλωσε το κεφάλι.
«Το σκέφτομαι κι εγώ, Μαρία. Δεν ησυχάζω. Μα δεν μπορώ να την αναγκάσω να μείνει. Είναι νέα, θα ντραπεί να ζει συνέχεια στα ξένα.»
«Θα κάνουμε έτσι ώστε να μη ντρέπεται», είπα σταθερά. «Ας της προτείνουμε να του ανακαινίσουμε το παλιό μας ξενώνα. Να του φτιάξουμε ένα ζεστό δωμάτιο, μια μικρή κουζίνα, δική της είσοδο. Ας μείνουν εδώ δίπλα. Εμάς μας βολεύει για τα γεράματα – θα ’χουμε ένα εγγόνι δίπλα να μεγαλώνει, κι εκείνη θα ’χει σίγουρη στέγη, κι εμείς θα τη βοηθάμε όσο χρειαστεί, ώσπου να σπουδάσει ή να δουλέψει. Τι λες, πατέρα;»
Ο Γιώργης πάγωσε, με κοίταξε με μια απέραντη αγάπη, κι εγώ ένιωσα ξανά, όπως στα νιάτα μου, ένα γλυκό σφίξιμο στο στήθος.
«Μαρία… Είσαι χρυσή γυναίκα. Φοβόμουν και να το αναφέρω, νόμιζα θα πεις πως φορτώνω βάρος. Σ’ ευχαριστώ, αγάπη μου.»
«Βάρος, λέει», γέλασα, σπρώχνοντάς τον ελαφρά στον ώμο. «Ευτυχία είναι, Γιώργη. Όταν στο σπίτι ακούγεται παιδικό γέλιο – αυτή είναι η ζωή. Πήγαινε στην Ελένη, πες της το εσύ, να της φύγει η στενοχώρια, γιατί κλαίει τα βράδια για τη μετακόμιση.»
Το βράδυ, όλη η οικογένεια μαζεύτηκε στο μεγάλο στρογγυλό τραπέζι της βεράντας. Άσπρο αμυλωμένο τραπεζομάντιλο, ένα μεγάλο τσαγιερό στη μέση, ένας σωρός αφράτες πίτες με λάχανο και μύρτιλλα, που η Ελένη κι εγώ είχαμε ψήσει όλο το απόγευμα.
Ένα δροσερό αεράκι ανακάτευε τις δαντελένιες κουρτίνες, φέρνοντας από τον κήπο την πλούσια γλύκα των ανθισμένων ροδακινιών. Ο ήλιος βασίλευε αργά, βάφοντας τον ουρανό σε απαλές πορφυρές και χρυσές αποχρώσεις.
Ο Γιώργης κρατούσε προσεκτικά στην αγκαλιά του τον ήσυχο Αντωνάκη, που έβγαζε αστεία σάλια κι έπιανε το δάχτυλο του παππού με τα μικροσκοπικά χεράκια. Η Ελένη καθόταν δίπλα, το πρόσωπό της φωτισμένο από μια ήσυχη, γαλήνια ευτυχία – ο Γιώργης της είχε ήδη μιλήσει για την απόφασή μας σχετικά με τον ξενώνα, και το κορίτσι ακόμα δεν μπορούσε να πιστέψει την τύχη της.
Εγώ τους κοίταγα από το παράθυρο της κουζίνας, ρίχνοντας το τσάι σε μια μεγάλη πορσελάνινη τσαγιέρα. Στο πρόσωπό μου, που κρατούσε ακόμα τα σημάδια των πρόσφατων αγωνιών, άνθιζε ένα απαλό, βαθύ χαμόγελο.
«Ε, λοιπόν, τελείωσε», ψιθύρισα μέσα μου. «Και συ που πανικοβλήθηκες, που ήθελες να θάψεις τη ζωή σου. Η ζωή είναι πιο σοφή από εμάς. Πρώτα σε χτυπάει με ένα σφυρί στο κεφάλι, σε δοκιμάζει, κι έπειτα σου κάνει ένα δώρο που ούτε στα όνειρά σου δεν το φαντάστηκες. Το σημαντικό είναι να μείνεις άνθρωπος, να μην πικραθείς.»
Γύρισα το βλέμμα μου σε μια παλιά γαμήλια φωτογραφία σε κορνίζα, πάνω στη σκευοθήκη. Εκεί, εγώ κι ο Γιώργης – νέοι, χαρούμενοι, κοιταζόμασταν με μια τρελή αγάπη. Χαμογέλασα στην εικόνα και σκέφτηκα: «Όλα είναι καλά, Γιώργη μου. Σωστά κάναμε. Άντρας μου χρυσός είσαι, κι η οικογένειά μας τώρα – κοίτα πόσο μεγάλωσε».
Βγήκα στη βεράντα κι άφησα την τσαγιέρα στο κέντρο του τραπεζιού.
«Λοιπόν, αγαπημένη μου οικογένεια», είπα σηκώνοντας το φλυτζάνι με το αρωματικό τσάι. «Ας πιούμε για το σπίτι μας. Για να είναι πάντα ζεστό, για να μην μπορούν κακές γλώσσες και κουτσομπολιά να γκρεμίσουν ό,τι χτίζουμε. Για σένα, Ελένη μου, και για τον μικρό Αντωνάκη. Να μεγαλώσει γερός, για χαρά του παππού και της γιαγιάς!»
«Σας ευχαριστώ, θεία Μαρία, μπάρμπα-Γιώργη», είπε η Ελένη με δάκρυα στα μάτια, αλλά με καθαρή φωνή, σφίγγοντας δυνατά το χέρι μου. «Ποτέ δε θα σας απογοητεύσω. Τώρα είμαστε πάντα μαζί.»
Ο Γιώργης έγνεψε σιωπηλά, τα μάτια του λαμπύριζαν στο φως του ηλιοβασιλέματος, κι ο μικρός Αντωνάκης στην αγκαλιά του φτέρνισε δυνατά, κάνοντάς μας όλους να γελάσουμε. Πάνω από τη βεράντα απλωνόταν ένα ζεστό καλοκαιρινό βράδυ, και μέσα μου απλωνόταν μια ήσυχη, ακλόνητη ευτυχία.
